Kancelaria Doradców Prawnych
ul. Warszawska 44/50 lok. 150
95-200 Pabianice
tel: 42 288 10 40
 
 Mini

Porady prawne

Sprawdź jakie prawa Ci przysługują!

W poradniku znajdziesz informacje dotyczące:

1.    Odszkodowań

2.    Zadośćuczynienia

3.    Zadatku i zaliczki

4.    Zasiedzenia

5.    Rodzajów współwłasności

6.    Zniesienia współwłasności

7.    Spadków i dziedziczenia

8.    Zachowku

9.    Rozwodu i separacji

10.   Alimentów między małżonkami

11.   Alimentów na dzieci

12.   Władzy rodzicielskiej

13.   Kontaktów z dziećmi

14.   Rozwiązania umowy o pracę

Przygotowany i wydany przez:

Kancelarię Doradców Prawnych
Pabianice ul. Warszawska 44/50 lok. 150 (budynek Pabii)
Tel.  42 288 10 40
www.kdp-wesolowska.pl
 
Materiał  prawny przygotowany przez prawników świadczących porady prawne w Kancelarii Doradców Prawnych.
 
 
Co to jest ?

Odszkodowanie jest to świadczenie należne poszkodowanemu za wyrządzoną mu szkodę. Szkoda ta może polegać na rzeczywiście poniesionej stracie lub utraconych korzyściach.

Wyróżnia się szkody:

- osobowe – związane m. in. kosztami leczenia, opieki pielęgniarskiej, rehabilitacji, transportu do szpitala, zakupu leków, sprzętu ortopedycznego, kosztami związanymi z przygotowaniem do innego zawodu, utratą dochodów wskutek niemożności wykonywania pracy zarobkowej

- majątkowe – zawiązane m. in. ze zniszczeniem samochodu w wypadku komunikacyjnym, zalaniem mieszkania, zniszczeniem mienia w wyniku pożaru, wichury, powodzi itp., kradzieżą dóbr materialnych

Źródłem szkody może być czyn niedozwolony (tzw. szkoda deliktowa) m. in. wypadek komunikacyjny, pogryzienie przez psa, zalanie cudzego mieszkania, zawalenie się budowli, niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania wynikającego z umowy (tzw. szkoda kontraktowa), jak również zdarzenia losowe np. pożar, uderzenie pioruna, powódź.

Odszkodowanie przysługuje od osoby, która wyrządziła szkodę lub od podmiotu, który z mocy prawa, czy też na podstawie zawartej umowy ponosi odpowiedzialność za jej powstanie.

Komu przysługuje ?

Odszkodowanie przysługuje osobie, która bezpośrednio doznała szkody. W wyjątkowych sytuacjach przysługuje ono również osobom, które zostały poszkodowane w sposób pośredni. Odszkodowanie może być przyznane np. najbliższym członkom rodziny zmarłego, jeżeli wskutek śmierci będącej następstwem uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia  nastąpiło znaczne pogorszenie ich sytuacji życiowej. Również w przypadku śmierci poszkodowanego będącej następstwem wskazanych wyżej zdarzeń przysługuje zwrot kosztów leczenia i pogrzebu osobie, która je poniosła.

Kiedy przysługuje ?

Odszkodowanie przysługuje wówczas, gdy:

1. nastąpiło wyrządzenie szkody

2. istnieje regulacja prawna lub umowna wyznaczająca obowiązek jej naprawienia

3. istnieje związek przyczynowy pomiędzy szkodą a zdarzeniem, w wyniku którego szkoda powstała

4. brak jest okoliczności wyłączających odpowiedzialność danego podmiotu za szkodę (m. in. obrona konieczna, niepoczytalność sprawcy szkody, stan wyższej konieczności)

Przy dochodzeniu roszczeń o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym trzeba mieć na uwadze krótsze terminy przedawnienia tych roszczeń. Roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym ulega przedawnieniu z upływem 3 lat od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. Termin ten nie może być jednak dłuższy niż 10 lat od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie wywołujące szkodę. Termin przedawnienia roszczeń został natomiast wydłużony dla szkód będących wynikiem zbrodni lub występku – wówczas wynosi on 20 lat od dnia popełnienia przestępstwa.
 
 
 
Co to jest ?

Zadośćuczynienie jest to świadczenie pieniężne, którego celem jest wynagrodzenie krzywdy, czyli szkody niemajątkowej.

Przez krzywdę rozumie się wszelkie ujemne następstwa zdarzenia określonego jako czyn niedozwolony zarówno w sferze cierpień fizycznych (ból i inne dolegliwości) jak również psychicznych (ujemne uczucia doznane w związku z cierpieniami fizycznymi lub następstwami uszkodzenia ciała albo rozstroju zdrowia w postaci np. zeszpecenia, niemożności uprawiania działalności artystycznej, wyłączenia z normalnego życia).

Zadośćuczynienie jest świadczeniem:

- jednorazowym – wypłacane jest co do zasady jeden raz

- pieniężnym

- kompensacyjnym – ma za zadanie złagodzenie ujemnych przeżyć poszkodowanego wywołanych czynem niedozwolonym

- osobistym – przysługuje co do zasady wyłącznie poszkodowanemu

- fakultatywnym – jego przyznanie i wysokość zależy od uznania sądu

Komu przysługuje ?

Zadośćuczynienie za krzywdę przysługuje osobie, która bezpośrednio doznała szkody o charakterze niemajątkowej.

Roszczenie o zadośćuczynienie nie może być zbyte na rzecz innej osoby, chyba że zostało ono uznane na piśmie lub przyznane prawomocnym orzeczeniem.

Możliwe jest dziedziczenie tego roszczenia, ale jedynie wówczas, gdy zostało uznane na piśmie albo gdy powództwo o nie zostało wytoczone za życia poszkodowanego.

Zadośćuczynienie przysługuje również członkom najbliższej rodziny za cierpienia spowodowane śmiercią bliskiej osoby.

Kiedy przysługuje ?

Zadośćuczynienie przysługuje w przypadku:

- uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia

- pozbawienia wolności

- skłonienia za pomocą podstępu, gwałtu lub nadużycia stosunku zależności do poddania się czynowi nierządnemu

- śmierci osoby bliskiej

- naruszenia dobra osobistego np. zdrowia, wolności, dobrego imienia, wizerunku

 

W praktyce najczęstszą podstawą żądania zadośćuczynienia za krzywdę jest spowodowanie uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia m. in. w wyniku wypadku komunikacyjnego, błędu w sztuce lekarskiej, pobicia. Określenie wysokości zadośćuczynienia jest dokonywane z uwzględnieniem wszystkich czynników mających wpływ na rozmiar doznanej krzywdy. Do czynników tych zalicza się w szczególności: określenie trwałego uszczerbku na zdrowiu, stopień i czas trwania cierpień, okres leczenia, okres rehabilitacji, czas konieczności korzystania z pomocy osób trzecich, sytuacja materialna i możliwości realizacji zawodowej po wypadku, wiek poszkodowanego, rokowania na przyszłość.
 
 
Co to jest ?

W celu zabezpieczenia umowy, w której termin wykonania jej postanowień jest przesunięty w czasie strony często decydują się na dokonanie zapłaty przez jedną z nich określonej kwoty jeszcze przed wykonaniem umowy. Zasadnicze znacznie ma określenie przez strony jaki charakter ma dokonana przez jedną ze stron wpłata. Może ona bowiem przyjąć dwojaką postać: zaliczki albo zadatku.

UWAGA!!! O tym czy wpłacona kwota jest zadatkiem czy zaliczką decyduje treść zawartej pomiędzy stronami umowy. Jeżeli strony nie określą wyraźnie charakteru dokonanej wpłaty i nie wskażą, że stanowi ona formę zadatku, wówczas wpłata stanowić będzie zaliczkę.

Zaliczka:

Zaliczka stanowi zapłatę z góry części należności ustalonej przez strony w umowie. W przypadku wykonania umowy zaliczka podlega zaliczeniu na poczet ceny. Jeżeli do wykonania umowy jednak nie dojdzie na skutek odstąpienia od niej przez którąkolwiek ze stron, wówczas zaliczka podlega zwrotowi. Nie ma w tym przypadku znaczenia czy od umowy odstępuje strona, która dała zaliczkę czy też strona, która ją otrzymała.

Zadatek:

Zadatek stanowi dodatkowe zastrzeżenie umowne mające służyć zabezpieczeniu interesów stron umowy. W przypadku braku odmiennych ustaleń zawartych przez strony w umowie zastrzeżenie zadatku skutkuje tym, że strona, która nie wykonała umowy:

-        jeżeli jest stroną, która dała zadatek – traci wpłaconą przez siebie kwotę zadatku. Druga strona może bowiem w tej sytuacji bez wyznaczenia dodatkowego terminu odstąpić od umowy i zachować otrzymany zadatek

-        jeżeli jest stroną, która otrzymała zadatek – zobowiązana jest do zwrotu drugiej stronie kwoty odpowiadającej dwukrotnej wysokości zadatku

W razie wykonania umowy zadatek ulega natomiast  zaliczeniu na poczet ustalonej przez strony ceny. Jeżeli umowa ulega rozwiązaniu bądź jej niewykonanie następuje na skutek okoliczności, za które żadna ze stron nie ponosi odpowiedzialności albo za które ponoszą odpowiedzialność obie strony, wówczas zadatek podlega zwrotowi.

Różnice między zaliczką a zadatkiem:

Różnice między zaliczką a zadatkiem są więc zasadnicze. W przeciwieństwie do zadatku zaliczka nie stanowi bowiem w istocie formy zabezpieczenia umowy i nie gwarantuje, że umowa zostanie sfinalizowana. Z pozoru więc często błaha dla stron kwestia rozróżnienia zaliczki od zadatku ma istotne znaczenie dla trwałości zawieranej między stronami umowy. Warto więc zwrócić uwagę na jednoznaczne określenie charakteru wpłaty dokonywanej przy zawieraniu umowy.
 
 
Co to jest ?

Zasiedzenie stanowi jedną z form nabycia przez osobę nieuprawnioną określonego prawa, na skutek wykonywania go przez wskazany w ustawie okres czasu. Przedmiotem zasiedzenia może być:

- własność nieruchomości

- własność rzeczy ruchomej
 
- służebność przesyłu
 
- służebność gruntowa
 
- użytkowanie wieczyste

Przesłanki zasiedzenia:

1. Samoistne posiadanie.

Samoistnym posiadaczem rzeczy jest ten, kto postępuje z rzeczą jak właściciel. Aby zasiedzieć daną rzecz należy wykazać, że o samoistnym posiadaniu świadczyły okoliczności dostrzegalne dla innych osób (np. korzystanie z rzeczy, uzyskiwanie z tego tytułu określonych korzyści i ponoszenie określonych ciężarów, m.in. opłacanie należnych podatków).

2. Upływ czasu.

Dla zasiedzenia rzeczy konieczne jest wykazanie, że samoistne posiadanie trwało nieprzerwanie przez określony w ustawie czas.

Dla zasiedzenia nieruchomości wynosi on:

- 20 lat – w przypadku, gdy samoistny posiadacz działał w dobrej wierze

- 30 lat – w przypadku gdy samoistny posiadacz działał w złej wierze

Dla zasiedzenia ruchomości termin wynosi 3 lata. Ruchomości można zasiedzieć jedynie działając w dobrej wierze.

UWAGA!!!

-       z posiadaniem w dobrej wierze mamy do czynienia, gdy osoba działa w błędnym (ale usprawiedliwionym) przekonaniu, że dane prawo jej przysługuje

-       z posiadaniem w złej wierze mamy do czynienia, wówczas gdy ktoś wie (albo nie wie, choć powinien wiedzieć), że jakieś prawo mu nie przysługuje

Stwierdzenie zasiedzenia:

Zasiedzenie następuje z mocy prawa, z chwilą upływu czasu wymaganego dla nabycia danego prawa. Dla formalnego stwierdzenia zasiedzenia konieczne jest jednak wystąpienie do sądu ze stosownym wnioskiem. Opłata sądowa od wniosku jest stała i wynosi 2000 zł.
 
 
Co to jest ?

Ze współwłasnością mamy do czynienia w sytuacji, gdy własność tej samej rzeczy przysługuje niepodzielnie kilku osobom. Wyróżniamy dwa rodzaje współwłasności:

- współwłasność łączną

- współwłasność ułamkową

Współwłasność łączna:

Współwłasność łączna nie ma bytu samodzielnego i zawsze wiąże się z określonym stosunkiem prawnym łączącym współwłaścicieli (współwłasność łączna zachodzi np. w stosunkach majątkowych między małżonkami  oraz pomiędzy wspólnikami spółki cywilnej). Współwłasność ta ma charakter bezudziałowy. Powyższe sprawia, że współwłaściciele związani współwłasnością łączną nie mogą dysponować swoimi udziałami we współwłasności. Współwłasność łączna trwa tak długo, jak długo istnieje stosunek prawny, z którego ona wynika. Wyjątek stanowi tu możliwość zawarcia między małżonkami umowy majątkowej małżeńskiej określającej lub zmieniającej łączące ich relacje majątkowe.

Współwłasność ułamkowa:

Współwłasność ułamkowa ma charakter samoistny. Udziały poszczególnych współwłaścicieli określone są w niej w postaci konkretnego ułamka. W przypadku braku określenia wielkości udziałów współwłaścicieli przyjmuje się, że są one równe. W przypadku współwłasności ułamkowej każdy ze współwłaścicieli może rozporządzać swoim udziałem bez zgody pozostałych współwłaścicieli.

Rozporządzanie rzeczą wspólną:

Do dokonywania czynności związanych ze zwykłym zarządem rzeczą wspólną potrzebna jest zgoda większości współwłaścicieli. W przypadku  braku takiej zgody współwłaściciele, których udziały wynoszą co najmniej połowę, mogą żądać rozstrzygnięcia spornej kwestii przez sąd.

Z kolei do rozporządzania rzeczą wspólną oraz do dokonywania innych czynności, przekraczających zakres zwykłego zarządu rzeczą wymagana jest zgoda wszystkich współwłaścicieli. W przypadku braku takiej zgody każdy ze współwłaścicieli może żądać aby sąd upoważnił go do dokonania tej czynności.

UWAGA!!! Ustawodawca nie zdefiniował pojęcia czynności zwykłego zarządu i czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu. Zgodnie przyjmuje się jednak, że czynności zwykłego zarządu stanowią załatwianie bieżących spraw związanych ze zwykłą eksploatacją rzeczy i zachowaniem jej w stanie niepogorszonym. Pozostałe czynności, które się w tych granicach nie mieszczą, należeć będą do czynności przekraczających zwykły zarząd.

W praktyce podejmowanie wspólnych decyzji dotyczących rzeczy wspólnej może okazać się dla współwłaścicieli niezwykle kłopotliwe. Często jedyną możliwością rozwiązania tego problemu będzie mogło stanowić zniesienie współwłasności.
 
 
 
Co to jest ?

Zniesienie współwłasności polega na likwidacji stosunku prawnego, który łączy dotychczasowych współwłaścicieli. Z żądaniem zniesienia współwłasności może wystąpić każdy ze współwłaścicieli. Co istotne żądanie zniesienia współwłasności nie ulega przedawnieniu.

UWAGA!!!  Uprawnienie dotyczące żądania zniesienia współwłasności może być wyłączone w drodze umowy zawartej między współwłaścicielami na czas nie dłuższy niż 5 lat. Dopuszczalne jest przedłużenie tego terminu na kolejne pięcioletnie okresy.

Tryb zniesienia współwłasności:

Zniesienie współwłasności może nastąpić w drodze umowy zawieranej między współwłaścicielami bądź w drodze orzeczenia sądowego. Z uwagi na fakt, iż umowne zniesienie współwłasności wymaga zgody  wszystkich współwłaścicieli, często jedynym sposobem zniesienia współwłasności będzie jednak wystąpienie ze stosownym wnioskiem do sądu.

Forma zniesienia współwłasności:

Zniesienie współwłasności danej rzeczy może nastąpić poprzez:

- dokonanie fizycznego podziału rzeczy i przyznanie powstałych części poszczególnym współwłaścicielom z ewentualnym wyrównaniem wartości ich udziałów poprzez dopłaty pieniężne

- przyznanie rzeczy jednemu ze współwłaścicieli z obowiązkiem spłaty pozostałych

- sprzedaż rzeczy wspólnej i podział między współwłaścicieli środków uzyskanych ze sprzedaży

UWAGA!!! Fizyczny podział rzeczy może nastąpić jedynie wówczas, gdy nie będzie on sprzeczny z przepisami ustawy lub społeczno – gospodarczym przeznaczeniem rzeczy ani nie będzie pociągał za sobą istotnej zmiany rzeczy lub znacznego zmniejszenia jej wartości.

Koszty zniesienia współwłasności:

Opłata sądowa od wniosku o zniesienie współwłasności jest stała i wynosi 1000 zł. Jeżeli jednak wniosek o zniesienie współwłasności zawiera zgodny projekt zniesienia współwłasności, wówczas opłata ta wynosić będzie jedynie 300 zł.
 
 
 
Co to jest ?

Z chwilą śmierci spadkodawcy, jego prawa i obowiązki przechodzą na spadkobierców. Powołanie do spadku może wynikać z ustawy (dziedziczenie ustawowe)  bądź z testamentu (dziedziczenie testamentowe).

W przypadku dziedziczenia ustawowego krąg spadkobierców zmarłego określają przepisy ustawy. W przypadku dziedziczenia testamentowego, to treść testamentu określa osoby powołane do dziedziczenia.

Przyjęcie i odrzucenie spadku:

Nie zawsze spadkobiercy są zainteresowani nabyciem spadku po zmarłym, np. gdy zmarły pozostawił znaczne długi, dlatego też ustawodawca umożliwił spadkobiercom  wyrażenie woli co do przyjęcia bądź odrzucenia spadku.

W terminie 6 miesięcy od dowiedzenia się o powołaniu do spadku, spadkobiercy mogą złożyć oświadczenie o:

- przyjęciu spadku bez ograniczenia odpowiedzialności za długi (tzw. przyjęcie proste)

- przyjęciu spadku z ograniczeniem odpowiedzialności za długi (tzw. przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza)

- odrzuceniu spadku

UWAGA!!!

1. Przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza oznacza, że spadkobierca odpowiada za długi zmarłego jedynie do wysokości pozostawionego przez niego majątku

2. W przypadku odrzucenia spadku przez danego spadkobiercę, spadek przechodzi na dalszych spadkobierców ustawowych

Forma złożenia oświadczenia o przyjęciu bądź odrzuceniu spadku:

Oświadczenie o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku składa się przed sądem lub przed notariuszem.

Skutki niezłożenia oświadczenia o przyjęciu bądź odrzuceniu spadku:

Niezłożenie w terminie oświadczenia o przyjęciu bądź odrzuceniu spadku, co do zasady jest jednoznaczne z przyjęciem spadku bez ograniczenia odpowiedzialności za długi. Jedynie w sytuacji, gdy spadkobiercą jest:

- osoba niemająca pełnej zdolności do czynności prawnych (małoletni, ubezwłasnowolniony całkowicie bądź częściowo)

- osoba, co do której istnieje podstawa do jej całkowitego ubezwłasnowolnienia

- osoba prawna

wówczas brak oświadczenia wywołuje skutek w postaci przyjęcia spadku z dobrodziejstwem inwentarza.

UWAGA!!! Jeżeli jeden ze spadkobierców przyjął spadek z dobrodziejstwem inwentarza, wówczas uważa się, że także spadkobiercy, którzy nie złożyli w terminie żadnego oświadczenia, przyjęli spadek z dobrodziejstwem inwentarza.
 
 
 
Co to jest ?

Zachowek stanowi formę ochrony osób najbliższych spadkodawcy przed całkowitą utratą majątku należnego im z tytułu ich udziałów w spadku.

Swoboda dysponowania majątkiem może bowiem prowadzić do pokrzywdzenia osób najbliższych spadkodawcy. Spadkodawca może rozporządzić swoim majątkiem za życia (na przykład w formie darowizn), czy też w testamencie (na wypadek swojej śmierci) w ten sposób, że najbliższe mu osoby, pomimo iż są lub byłyby powołane do dziedziczenia po nim, to nie otrzymają w spadku żadnego majątku, bądź też otrzymają z niego jedynie niewielką część.

We wskazanej sytuacji osoby najbliższe spadkodawcy mogą wystąpić z roszczeniem o zapłatę przeciwko osobom na rzecz, których spadkodawca rozporządził swoim majątkiem.

Komu przysługuje ?

Uprawnionymi do zachowku są zstępni (dzieci, wnuki, prawnuki...), małżonek oraz rodzice spadkodawcy.

Wysokość roszczenia:

Wysokość zachowku wynosi połowę wartości udziału, jaki przypadałby uprawnionemu do zachowku przy dziedziczeniu ustawowym, natomiast jeżeli uprawniony do zachowku jest osobą małoletnią albo trwale niezdolną do pracy, wysokość ta wynosi dwie trzecie wartości tego udziału.

Przykład:

Spadkodawca pozostawił żonę i dwójkę pełnoletnich dzieci – córkę i syna. Udziały w spadku każdej z tych osób wyniosłyby po 1/3 części. Na skutek testamentu cały spadek przypadł jednak jedynie córce zmarłego. Pozostałym osobom przysługuje roszczenie o zapłatę zachowku, którego wysokość wyniesie po 1/6 wartości spadku.

Termin na dochodzenie roszczeń:

Roszczenia uprawnionego z tytułu zachowku przedawniają się z upływem pięciu lat od ogłoszenia testamentu (w przypadku rozporządzenia przez spadkodawcę majątkiem w drodze testamentu) bądź od otwarcia spadku (w przypadku, gdy spadkodawca rozporządził swoim majątkiem za życia, np. w drodze darowizny).

Forma dochodzenia roszczeń:

W przypadku gdy zobowiązany do zapłaty zachowku odmawia dobrowolnej zapłaty, uprawnionym przysługuje możliwość wystąpienia z roszczeniami na drodze postępowania sądowego. Koniecznym staje się w tej sytuacji sporządzenie pozwu o zapłatę.
 
 
Co to jest ?
 
Zarówno rozwód jak i separacja następują na podstawie orzeczenia sądu. O ile jednak rozwód ma na celu definitywne rozwiązanie małżeństwa (małżeństwo przestaje istnieć), o tyle separacja prowadzi do swoistego „zawieszenia” małżeństwa nie przekreślając szans na powrót małżonków do wspólnego pożycia. Separacja daje małżonkom czas na naprawę małżeństwa.

Zasadnicze różnice między rozwodem a separacją:

1. Po orzeczeniu rozwodu można zawrzeć nowy związek małżeński. W czasie separacji jest to niemożliwe, gdyż małżeństwo dalej istnieje. Separacja nie przekreśla szans na kontynuowanie małżeństwa. Jeżeli bowiem strony wniosą o uchylenie separacji, wówczas małżeństwo będzie trwało nadal na takich samych zasadach jak przed orzeczeniem separacji.

2. Separację łatwiej jest uzyskać w sądzie. Dla uzyskania rozwodu konieczne jest bowiem wykazanie przed sądem, że nastąpił trwały i zupełny rozkład pożycia małżeńskiego (ustała między małżonkami więź fizyczna, gospodarcza i emocjonalna). Aby uzyskać separację wystarczy tylko udowodnić, że rozkład pożycia małżeńskiego stron jest zupełny. Co więcej o orzeczenie separacji może wystąpić także małżonek wyłącznie winny rozpadu pożycia małżeńskiego. Przy rozwodzie jest to niedopuszczalne.

3. Po orzeczeniu rozwodu  małżonek będzie mógł wrócić do swojego dawnego nazwiska. W przypadku separacji jest to niemożliwe.

4. Zarówno w przypadku rozwodu jak i separacji, aby sąd zajął się sprawą należy uiścić opłatę sądową, która jest stała i wynosi 600 zł. Jeżeli jednak o separację zgodnie wystąpią oboje małżonkowie wówczas opłata wynosi jedynie 100 zł.

UWAGA!!! Zniesienie separacji również wymaga orzeczenia sądu i podlega opłacie stałej w wysokości 100 zł.

Zasadnicze podobieństwa rozwodu i separacji:

1. Od momentu orzeczenia rozwodu lub separacji powstaje między małżonkami rozdzielność majątkowa.

2. Po orzeczeniu rozwodu lub separacji  małżonkowie nie dziedziczą po sobie.

3. Podobnie jak rozwiedzeni małżonkowie, małżonkowie w separacji są obciążeni obowiązkiem alimentacyjnym.

4. Jeżeli małżonkowie mają małoletnie dzieci wówczas zarówno w przypadku separacji, jak i rozwodu sąd może powierzyć wykonywanie władzy rodzicielskiej nad nimi jednej ze stron, z jednoczesnym jej ograniczeniem drugiej stronie, np. poprzez uregulowanie kontaktów z dzieckiem.

5. Jeżeli małżonkowie zajmują wspólne mieszkanie sąd orzekając rozwód lub separację rozstrzyga także o korzystaniu z tego mieszkania po rozwodzie bądź w okresie separacji.
 
 
 
Co to jest ?

W trakcie trwania małżeństwa małżonkowie, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych, zobowiązani są przyczyniać się do zaspokajania potrzeb założonej przez siebie rodziny. W określonych sytuacjach, obowiązek wzajemnej alimentacji może być utrzymany  również po rozwiązaniu małżeństwa.

Przesłanki istnienia obowiązku alimentacyjnego między byłymi małżonkami ?

W wyroku rozwodowym sąd zobowiązany jest do rozstrzygnięcia, czy i który z małżonków ponosi winę rozkładu pożycia. Jedynie na zgodne żądanie małżonków sąd zaniecha orzekania o winie. Rozstrzygniecie co do winy w rozkładzie pożycia małżeńskiego ma zasadnicze znaczenie dla przesłanek istnienia obowiązku alimentacyjnego między byłymi małżonkami.

W przypadku, gdy żaden z małżonków nie został uznany za wyłącznie winnego rozkładu pożycia wówczas każdy z nich może domagać się alimentów od byłego małżonka. Występując z żądaniem małżonek ten musi jednak wykazać, że znajduje się w niedostatku, tj. nie może własnymi siłami zaspokoić swych usprawiedliwionych potrzeb i nie posiada własnych środków finansowych (wynagrodzenia za pracę, emerytury, renty, innych świadczeń) oraz nie uzyskuje dochodów z własnego majątku.

UWAGA!!! We wskazanej wyżej sytuacji alimentów może żądać:

- małżonek winny rozkładu pożycia od małżonka drugiego również winnego

- małżonek niewinny rozkładu pożycia od małżonka również niewinnego

W przypadku, kiedy jeden z małżonków został uznany za wyłącznie winnego rozkładu pożycia małżeńskiego, wówczas tylko małżonek niewinny może żądać alimentów od małżonka winnego. Występując z żądaniem małżonek musi jedynie wykazać, że rozwód pociąga za sobą istotne pogorszenie jego sytuacji materialnej. Pogorszenie tej sytuacji musi mieć związek z rozwodem. Nie jest natomiast konieczne wykazywanie przez małżonka, że znajduje się on w niedostatku.

Forma dochodzenia roszczeń:

Małżonek może wystąpić z roszczeniami dotyczącymi alimentów już w pozwie rozwodowym. Z roszczeniami można również wystąpić w odrębnym powództwie, już po orzeczeniu rozwodu.

Kiedy ustaje obowiązek alimentacyjny między byłymi małżonkami ?

Obowiązek alimentacyjny wygasa:

- w razie zawarcia przez małżonka uprawnionego do uzyskiwania alimentów nowego małżeństwa bądź

- po upływie 5 lat od orzeczenia rozwodu (UWAGA!!! dotyczy to jedynie sytuacji, gdy zobowiązanym do płacenia alimentów jest małżonek który nie został uznany za winnego rozkładu pożycia)

- z mocy orzeczenia sądowego, gdy nastąpiła zmiana stanu faktycznego sprawy.
 
 
 
Co to jest ?

Obowiązek alimentacyjny jest to obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania.

Kto jest zobowiązany do płacenia alimentów względem dzieci ?

W pierwszej kolejności obowiązek alimentacyjny obciąża rodziców dziecka. Obowiązek alimentacyjny może jednak obciążać również innych niż rodzice członków rodziny dziecka, tj. krewnych w linii prostej (dziadków) oraz rodzeństwo.

UWAGA!!! Obowiązek alimentacyjnych osób zobowiązanych w dalszej kolejności powstaje dopiero wówczas, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności albo gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami.

Wysokość alimentów:

Wysokość alimentów zależy od uzasadnionych potrzeb dziecka i możliwości zarobkowych i majątkowych zobowiązanego do ich płacenia. Nie ma więc możliwości określenia sztywnej wysokości alimentów. Zawsze będą one uzależnione od okoliczności konkretnej sprawy. Co więcej raz ustalona wysokość alimentów może ulegać wielokrotnej zmianie z uwagi na zmianę potrzeb dziecka (wiek dziecka, choroby itp.) czy też możliwości uzyskiwania dochodów przez zobowiązanego do płacenia alimentów (np. utrata możliwości wykonywania pracy).

Kiedy ustaje obowiązek alimentacyjny ?

Rodzice zobowiązani są do świadczeń alimentacyjnych względem dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie, chyba że dochody z majątku dziecka wystarczają na pokrycie kosztów jego utrzymania i wychowania. Wiek dziecka nie przesądza o istnieniu bądź nieistnieniu obowiązku alimentacyjnego. Istotne są możliwości dziecka do samodzielnego utrzymania się, dochody z jego majątku, a także niedostatek. Obowiązek alimentacyjny istnieje więc nawet, jeśli dziecko ukończyło 18 lat, ale uczy się nadal i nie ma żadnych własnych źródeł dochodu. Rodzice mogą jednak uchylić się od świadczeń alimentacyjnych względem dziecka pełnoletniego, jeżeli są one połączone z nadmiernym dla nich uszczerbkiem lub jeżeli dziecko nie dokłada starań w celu uzyskania możliwości samodzielnego utrzymania się.  W odniesieniu do dziecka, które osiągnęło pełnoletność, brać należy pod uwagę to, czy wykazuje ono chęć dalszej nauki oraz czy osobiste zdolności i cechy charakteru pozwalają na rzeczywiste kontynuowanie przez niego nauki.

UWAGA!!!  W przypadku, gdy dziecko nigdy nie będzie mogło się samodzielnie utrzymać (np. z uwagi na niepełnosprawność) obowiązek alimentacyjny może obciążać rodziców aż do śmierci dziecka.
 
 
 
Co to jest ?

Dzieci pozostają aż do pełnoletności pod władzą rodzicielską rodziców. Władza rodzicielska przysługuje obojgu rodzicom i obejmuje obowiązek i prawo rodziców do wykonywania pieczy nad osobą i majątkiem dziecka oraz do wychowywania dziecka.  Każdy z rodziców jest zobowiązany i uprawniony do jej wykonywania. W przypadku jednak istotnych spraw dziecka rodzice zobowiązani są do podjęcia decyzji wspólnie. Jeżeli rodzice nie mogą dojść do porozumienia, wówczas kwestie sporne rozstrzyga sąd.

Ograniczenie władzy rodzicielskiej:

Jeżeli rodzice nieprawidłowo wykonują władzę rodzicielską, w szczególności poprzez zaniedbywanie obowiązków wychowawczych, wówczas sąd może ograniczyć im władze rodzicielską nad dzieckiem. Wydając rozstrzygnięcie zasadnicze znaczenia dla sądu ma zawsze dobro dziecka.

Ograniczenie władzy rodzicielskiej może polegać na:

- zobowiązaniu rodziców oraz małoletniego do określonego postępowania lub skierować rodziców do placówek albo specjalistów zajmujących się terapią rodzinną, poradnictwem lub świadczących rodzinie inną stosowną pomoc

-  określeniu jakie czynności nie mogą być przez rodziców dokonywane bez zezwolenia sądu

-  poddaniu wykonywania władzy rodzicielskiej stałemu nadzorowi kuratora sądowego

-  zarządzeniu umieszczenia dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej

-  powierzeniu zarządu majątkiem dziecka ustanowionemu w tym celu kuratorowi

Pozbawienie władzy rodzicielskiej:

Jest to najsurowszy środek ingerencji sądu w stosunki między rodzicami a dziećmi. Na skutek pozbawienia władzy rodzicielskiej rodzice całkowicie tracą tę władzę.

O pozbawieniu rodziców władzy rodzicielskiej sąd może orzec  z uwagi na:

-  trwałą przeszkodę w jej wykonywaniu

-  nadużywanie tej władzy

-  rażące zaniedbywanie obowiązków względem dziecka

Z wnioskiem o ograniczenie bądź pozbawienie władzy rodzicielskiej może wystąpić do sądu każdy z rodziców. Ponadto postępowanie może zostać wszczęte z urzędu, np. na skutek interwencji pedagoga szkolnego. Sądem właściwym do rozpoznania sprawy jest sąd rejonowy miejsca zamieszkania dziecka. Wniosek jest zwolniony z opłat sądowych.

UWAGA!!! W razie ustania przyczyny, która była podstawą ograniczenia bądź pozbawienia władzy rodzicielskiej, sąd może władzę rodzicielską przywrócić.

Władza rodzicielska a rozwód:

W wyroku orzekającym rozwód sąd zobowiązany jest do rozstrzygnięcia o władzy rodzicielskiej nad wspólnym małoletnim dzieckiem obojga małżonków. Sąd może powierzyć wykonywanie władzy rodzicielskiej jednemu z rodziców, jednocześnie ograniczając tę władzę drugiemu rodzicowi do określonych uprawnień i obowiązków w stosunku do dziecka. Na zgodny wniosek rodziców sąd może pozostawić władzę rodzicielską obojgu rodzicom. Dotyczy to sytuacji, gdy w trakcie rozwodu małżonkowie przedstawili porozumienie o sposobie wykonywania przez nich władzy rodzicielskiej i porozumienie to jest zgodne z dobrem dziecka.

UWAGA!!! W wyroku rozwodowym sąd może również orzec o pozbawieniu, ograniczeniu czy też zawieszeniu władzy rodzicielskiej.
 
 
 
Co to jest ?

Rodzice oraz ich dziecko mają prawo i obowiązek utrzymywania ze sobą kontaktów.  Kontakty z dzieckiem obejmują w szczególności przebywanie z nim (odwiedziny, spotkania, zabieranie dziecka poza miejsce jego stałego pobytu), bezpośrednie porozumiewanie się, utrzymywanie korespondencji, czy też porozumiewanie się na odległość (poprzez rozmowy telefoniczne, sms-y, pocztę elektroniczną).

Ustalenie sposobu utrzymywania kontaktów:

Jeśli dziecko stale przebywa u jednego z rodziców, sposób utrzymywania kontaktów z nim rodzice określają wspólnie. W przypadku braku porozumienia między rodzicami kwestię kontaktów z dzieckiem rozstrzyga sąd. Z wnioskiem o ustalenie sposobu utrzymywania kontaktów z dzieckiem może wystąpić każde z rodziców.

UWAGA!!! Poza rodzicami prawo do osobistych kontaktów z dzieckiem przysługuje również jego rodzeństwu, dziadkom, powinowatym w linii prostej, a także innym osobom, jeżeli sprawowały one przez dłuższy czas pieczę nad dzieckiem. Wskazane osoby również mogą wystąpić do sądu o ustalenie sposobu ich kontaktów z dzieckiem.

Wniosek o uregulowanie kontaktów z dzieckiem należy złożyć w sądzie rejonowym właściwym ze względu na miejsce zamieszkania dziecka. Opłata sądowa od wniosku jest stała i wynosi 40 zł.

Rozwód a kontakty z dzieckiem:

W wyroku rozwodowym sąd jest zobowiązany do rozstrzygnięcia o sposobie kontaktów rodziców z dzieckiem. W przypadku zgody rodziców, sąd może jednak ograniczyć się do uwzględnienia zawartego przez nich porozumienia, o ile porozumienie to jest zgodne z dobrem dziecka.

Władza rodzicielska a kontakty z dzieckiem:

Prawo i obowiązek utrzymywania kontaktów z dzieckiem przysługuje rodzicom niezależnie od władzy rodzicielskiej. Nawet w przypadku pozbawienia, czy też ograniczenia władzy rodzicielskiej, rodzicom w dalszym ciągu przysługuje prawo do utrzymywania kontaktów z dzieckiem.

Ograniczenie bądź zakaz utrzymywania kontaktów z dzieckiem:

Sąd może ograniczyć utrzymywanie kontaktów rodziców z dzieckiem, jednakże jedynie w sytuacji, gdy wymaga tego dobro dziecka. Ograniczenie kontaktów może w szczególności polegać na ustanowieniu przez sąd:

- zakazu spotykania się z dzieckiem

- zakazu zabierania dziecka poza miejsce jego stałego pobytu

- zezwolenia na spotykanie się z dzieckiem tylko w obecności drugiego z rodziców albo opiekuna, kuratora sądowego lub innej osoby wskazanej przez sąd

- ograniczeniu kontaktów do określonych sposobów porozumiewania się na odległość

- zakazu porozumiewania się na odległość

Jeżeli utrzymywanie kontaktów rodziców z dzieckiem poważnie zagraża dobru dziecka lub je narusza, wówczas sąd może całkowicie zakazać ich utrzymywania.
 
 
 
Tryb rozwiązania umowy o pracę:

Umowa o pracę może ulec rozwiązaniu:

- na mocy porozumienia stron

- przez oświadczenie jednej ze stron z zachowaniem okresu wypowiedzenia (rozwiązanie umowy o pracę za wypowiedzeniem)

- przez oświadczenie jednej ze stron bez zachowania okresu wypowiedzenia (rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia)

-  z upływem czasu, na który była zawarta

-  z dniem ukończenia pracy, dla której wykonania była zawarta

Odwołanie od oświadczenia o rozwiązaniu umowy o pracę

W przypadku, gdy umowa o pracę została rozwiązana przez pracodawcę w sposób nieuzasadniony lub niezgodny z prawem, wówczas pracownik może wnieść odwołanie do sądu pracy.

Odwołanie od wypowiedzenia umowy o pracę wnosi się do sądu pracy w ciągu 7 dni od dnia doręczenia pisma wypowiadającego umowę o pracę.

 Termin na wniesienie odwołania od rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia wynosi natomiast 14 dni.

Uprawnienia pracownika w przypadku rozwiązania umowy o pracę za wypowiedzeniem:

W przypadku, gdy pracownika łączyła z pracodawcą umowa o pracę zawarta na czas nieokreślony wówczas może on żądać:

- uznania wypowiedzenia za bezskuteczne, a jeżeli umowa uległa już rozwiązaniu – przywrócenia  do pracy na poprzednich warunkach;

- odszkodowania (w wysokości wynagrodzenia za okres od 2 tygodni do 3 miesięcy, nie niższej jednak od wynagrodzenia za okres wypowiedzenia);

UWAGA!!! Pracownikowi, który podjął pracę w wyniku przywrócenia do pracy, przysługuje wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy, nie więcej jednak niż za 2 miesiące, a gdy okres wypowiedzenia wynosił 3 miesiące – nie więcej niż za 1 miesiąc.

W sytuacji, gdy pracownika łączyła z pracodawcą umowa zawarta na czas określony lub na czas wykonania określonej pracy wówczas może on żądać wyłącznie odszkodowania (w wysokości wynagrodzenia za czas, do upływu którego umowa miała trwać, nie więcej jednak niż za 3 miesiące).

Uprawnienia pracownika w przypadku rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia:

Pracownikowi, z którym rozwiązano umowę o pracę bez wypowiedzenia z naruszeniem przepisów o rozwiązywaniu umów o pracę w tym trybie przysługuje roszczenie o:

- przywrócenie do pracy;

- odszkodowanie (w wysokości wynagrodzenia za okres wypowiedzenia, a jeżeli rozwiązano umowę o pracę, zawartą na czas określony albo na czas wykonania określonej pracy, odszkodowanie przysługuje w wysokości wynagrodzenia za czas, do którego umowa miała trwać, nie więcej jednak niż za 3 miesiące);

W razie rozwiązania przez pracodawcę umowy o pracę, zawartej na czas określony lub na czas wykonania określonej pracy, pracownikowi przysługuje wyłącznie odszkodowanie, jeżeli upłynął już termin, do którego umowa miała trwać, lub gdy przywrócenie do pracy byłoby niewskazane ze względu na krótki okres, jaki pozostał do upływu tego terminu.

UWAGA!!! Pracownikowi, który podjął pracę w wyniku przywrócenia do pracy, przysługuje wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy, nie więcej jednak niż za 3 miesiące i nie mniej niż za 1 miesiąc.


Porady prawne - Pabianice